Pemandangan Rumah Panjang Mewah di Bintulu Sarawak

Rumah Panjang Jangu Tahir yang terletak di KM15 Jalan Ulu Sebauh, Bintulu Sarawak ternyata menyerlahkan kemodernan pembinaan rumah panjang, .BACA AGI.

Perjanjian 1963: S'wak hantar peguam ke London.

Sarawak menghantar sepasukan peguam ke London untuk mencari dan meneliti rujukan berhubung Perjanjian Malaysia 1963 .. Mengikut BACA AGI

7 perkara ke narit hati kitai tentang khidmat bot express ba Sibu –Kapit , Sarawak.

Bala kitai ke tinggal ba bhagian Kapit, Sarawak agi ngarap pejalai ngena aie kena sida ia ulih keluar masuk ke bandar ke semak alai sida ia baka Bandar Sibu.BACA AGI

Ikan Empurau, RM1800 Sekilo!

Harga ikan ini dianggarkan RM1800 sekilo, sekaligus menjadikan ia sebagai ikan air tawar termahal di Malaysia BACA AGI.

Badang Kapit

Ngagai sida ke baru kala datai ba Bahagian Kapit, Sarawak, sida sigi terkenyit enti meda BACA AGI..

Showing posts with label ensera. Show all posts
Showing posts with label ensera. Show all posts

Sunday, June 11, 2017

Ensera Tekura Pechah Kerubong

Nyadi enti nitih ka leka ensera Tekura kalia besai bendar, jauh besai ari Tekura ke diatu. Ti iya bediri bisi nyau ka ninggi kitai mensia. Diatu nadai jangka aku kitai bisi meda Tekura mesai nya, lalu kalia kerubong iya alus enda besingkap-singkap baka ke diatu. Tekura mega pintar seta landik bejako bejalai ke penemu. Ngelakar orang pan Tekura endang beberita bendar didinga kitai. Laban penemu maioh, mulut pan bias, suah bendar Tekura olih ngelakar orang. Tang suah ga akal iya makai diri empu.
Nyadi skali kalia kenu ko leka ensera tu leboh musim lapar pungkang, kengka pemakai dalam kampong udah abis dipakai samoa jelu bukai. Semoa jelu rambau nya lapar magang. Tang lebih agi lapar tudah Tekura. Laban tudah tuai ti lubah bejalai bagiga ka pemakai iya endang balat agi lapar ari jelu bukai. Perut iya nyau ngelempis, mata rapa, enda tentu meda utai agi. Dalam ati iya din endang ngadang diri lama laun pan mati dipantai, iya mupok ngerayap naka olih ngiga ai endor mati.
Nyau kelama iya keudah ngerayap iya pan datai ba Sungai mit siti. Udah lelak bekau ke bejalai, nya alai leboh iya datai ba ai nya iya lalu ngrirup naka pemendar muai aus. Lepas nya iya lalu tindok. Mata iya pejam, kaki iya nyengkulong enda kebut-kebut. Samina ai bisi perbubok kena kesoh idong iya ti enseput. Kira sejam iya udah nganti diri mati, dinga iya burung nyau richah, datai mansang mandi ngagai sungai ti endor iya nat kediri. Leboh Tekura ninga bala burong datai iya lalu ngaga diri mati. Enda mukai-mukai leboh nya mega Tekura tak deka kentut. Makin balat agi iya nan ka diri makin deka agi kentut iya pansut.
Nyau kelama, kentut iya pan lalu meletup inggar bendar. Ai kena kesoh kentut iya nyau ngelegua, iya pan lalu telentang. Ninga utai nginggar nya burong ke mandi lalu ngetu mandi. Sida lalu badu bejako. Udah nya malik sida kulu, meda Tekura telentang. Kumbai sida udah mati meh tudah Tekura.
“Au, kasih meh nuan Tekura, enda enggau kami ngabang ke langit, laban udah mati.” Ko bala burong dinga iya dia.
Udah nya burong pan lalu terebai. Tekura lalu angkat berunding deka enggau burong ngabang ka langit. Pelut ka iya mata, kering ka iya isi, lalu mupok ngerayap beguai-guai nitih ke burong nya tadi.

Nyau kelama iya pan datai ga ba bala burong ke baru ka angkat ke langit. Dia Tekura lalu madah ka diri bisi ati deka enggau ngabang ke langit.
“Kami enda nemu jalai mai nuan ngabang, laban nuan nadai bisi sayap.” Ko bala burong nganu iya.
“Eh! Enda nya tusah,” ko Tekura. “Uji kita meri aku bulu siti siko kena aku ngaga sayap.” Ko iya.

“Kami enggai meri nuan bulu,” ko burong. “Lagi datai dilangit din nuan ngakal kami, kami sigi nemu kita Tekura endang Raja Penggelakar.” Ko burong nyaut iya.
“Hi! Kita burong amat beli seta pandak runding.” Ko Tekura. “Tekura tu maioh Tekura, Tekura ngelakar bisi, Tekura tambit bisi, Tekura jaong bisi, Tekura umang bisi. Kati Tekura nama aku tu peda kita deh?” ko iya ngelaban bala burong dia.

Ninga Tekura Munyi nya, bala burong lalu enda bemunyi agi. Tak samina merening moa pangan diri. Lama sida nadai bemunyi. Udah nya baru samoa burong nyau berunding deka meri Tekura bulu siti siko ari tuboh sida, lalu dikena sida ngaga sayap Tekura. Udah nya sida Ruai, sida Tajai, sida kenyalang, tekana, kuki, menaul enggau samoa burong ke besai-besai lalu bela sama meri iya bulu siti siko. Udah sayap Tekura tembu digaga, sida lalu sama terebai mansang ngabang ngagai Raja Langit.
Nyau kelama sida udah terebai, sida lalu datai ba pendai Raja Langit ti begawai. Sida lalu mandi, udah badu mandi lalu begari. Bunong sida begari nya meh bau utai datai ari rumah Raja Langit ti begawai nyau enda nemu agi. Bau ai tuak nyau ngesoh. Nya ga baka bau penganan nyau bau rengut.
Tudah Tekura lalu berunding, “Tu baru iya lagi,” ko iya “Lama udah enda nemu utai. Ngelamatu ngumbai diri mati laban nadai utai diempa. Ti baka tu dini tau mati.” Ko ati iya.
Tembu sida begari, sida lalu belator deka niki ka rumah. Tang bedau sida niki dia Tekura lalu bejako. “Nyadi enti ka adat orang menoa tu bedau kitai niki ka rumah, kitai enda tau enda nukar nama diri ngagai nama bukai.” Ko Tekura madah ngagai burong.
Bala sida burong pan arap bendar ka jako iya, laban ko runding sida, Tekura endang maioh adat ditemu, laban iya selalu bejalai ngagai menoa orang. Sida lalu setuju nukar nama diri.
Nya, udah nya sida burong lalu nukar nama sida, macham-macham meh nama baru sida digaga leboh nya. Tekura lalu madah ngagai sida nama baru iya. “Nyadi nama baru aku. “ko iya, “Samoa kita.” Nya alai kenyau ari diatu lalu datai ka kitai pulai ngabang ila kita patut ngangau ka aku ngena nama baru nya “Samoa Kita” ko iya.

Udah nya samoa sida lalu belator niki ka rumah Raja Langit, Tekura dulu ngulu ka bala. Iya rungkak-rungkak nyan, lalu ditangkan ka bala burong. Datai dirumah, sida lalu diator orang dudok ba panggau. Tekura laban ti disangka orang tuai pengabang lalu didudok ka Raja Langit ba tengah sida. Sareta sida udah diator orang penudok, lalu betanggung ka samoa macham utai diempa. Dia Raja Langit lalu bejako madah ka pengaga ati diri meda sida sampal bendar enggau ngabang ngagai rumah iya. Abis jako Raja Langit iya lalu ngasoh sida makai samoa pemakai ti udah dibantai ka ruai. Ninga jako Raja Langit nya, Tekura lalu angkat, bejako. ‘Nyadi tu bakatu tuai,” ko iya, “Laban bala kami tu maioh bendar, nya alai sapa kami tu diasoh nuan makai utai nya deh?” ko iya nanya Raja Langit.
“Eh! Nadai nya sapa-sapa deh unggal Tekura. Tak ke samoa kita,” ko Raja Langit nyaut. Ninga Raja Langit nya nyebut Samoa Kita, laban nya nama baru Tekura, iya lalu nguing ngagai bala burong.
“Nya kita udah ninga sapa bagi kitai ti patut makai utai nya, anang ngumbai aku jai, kita.” Ko iya. “Aku ka ga mai kita makai utai tu, tang Raja Langit ga udah madah ka samina aku aja ke dibri makai tu.” Ko iya nganu bala burong.
Udah nya nama agi deh tudah Tekura makai utai dia, tambah agi, iya endang lama udah lapar nadai utai diempa. Bala sida burong tak semina peli-peli leka mata, ngemata ka iya ke makai. Leboh perut iya nyau kenyang, nya baru iya ngasoh sida burong dia makai teda iya.
Maioh burong enggai makai teda iya, laban sida pedis bendar ati udah diakal iya bakanya. Semina tudah menaul aja ke deka makai teda Tekura. Burong enda peduli ke diri lapar, enggai meh makai teda nya. Nya alai nyau kapuas sida ke nat ka ati pedis sida lalu angkat mantun bulu sida ari tubuh Tekura. Udahnya sida lalu terebai ninggal ka menaul ke agi benong makai teda Tekura.
Udahnya lalu tusah meh ati Tekura, deka terebai pulai, nadai agi sayap, laban ka samina siti bulu menaul agi lekat ba tuboh iya. Udah nya kejang menaul deka angkat terebai, Tekura lalu mesan, ngasoh unggal iya Pelandok nyendia ka panggal libut ke lembut-lembut dianchau endor iya terengkah leboh iya ke laboh muai diri ari langit.
Datai menaul ditanah iya lalu nusoi pesan Tekura ngagai Pelandok. Ninga pesan Tekura tak berat bendar bakanya, dia deh Pelandok lalu nesau samoa bala raban jelu, mai sida nyendia ka pengelaboh Tekura ari langit. Sida mai nyendia ka pelasar alai Tekura terengkah. Tang utai ke dikena sida bala raban jelu nyendia ke endor iya terengkah ukai munyi ti dipinta Tekura. Sida nugong ka batu ke besai-besai, laban menaul salah tampong ke nusoi pesan Tekura ngagai Pelandok tu tadi.
Sereta pelasar udah tembu disedia ka bala raban jelu, Tekura pan lalu muai diri ari langit. Iya laboh deras amat laban ke nadai agi bulu enggau sayap, endang nadai utai ngeribat agi. Samina kaki enggau jari iya kepai-kepai ngapa. Anti iya terengkah apin ga terengkah. Mata iya laban rawan, ama nya pejam, lalu ama ga enchelak. Perut iya ama gentung ama nya ngelempis, burit ama munching ama ga nya ngeleput. Ati tudah tuai ama nya berani, ama ga nya takut.Related image
Nyau kelama ke udah tayun-tayun laboh ari langit sepi iya diri tak merempat Laboh ninggang batu meh iya nya tadi. Iya lalu enda nemu utai agi. Ninga utai nginggar nya mermpas Pelandok lalu nyengok serta lalu guai-guai belanda kia. Datai dia iya meda tekura nyau enda temu gamal agi, laban samoa kerubong iya pechah seta pambar kiba kanan. Meda utai bakanya Pelandok lalu nyabak ka pangan iya Tekura ke udah bulih penusah ngudu nya, agi ga iya ngenang diri nadai pangan agi enggau besulu. Nyau kepuas iya ke udah nyabak, iya lalu ngumpul kerimpak kerubong Tekura ke pechah sebelah nya. 

Datai dirumah iya lalu ngambi Manang Menarat, ngasoh iya belian ngidup ke Tekura. Malam nya Manang Menarat lalu berengkah belian mupok nampil ke kerubong Tekura pulai baka selama. Nyau kelama iya udah belian, kerubong Tekura pa ulih ga tampil ka iya baru. Tang laban kerubong Tekura tu pechah enda abis gumpol Pelandok, nya alai Tekura nyau jauh mit gamal ari ke udah. Nambah ka nya, kerubong nyau alus baka ke selama. Ari pemimit kerimpak kerubong Tekura ti olih tampil ka manang, nya kabuah datai ke saharitu Tekura jauh mit agi ari gamal Tekura dulu menya, sereta kerubong agi alus baka kalia.

Saturday, June 10, 2017

Ensera Asal Penatai Apai Aloi (Iban Version)

Gambar hiasan


ENSERA ASAL PENATAI APAI ALOI:


Nyadi cherita Apai Aloi bepun ari indu siko ke nama Rutih. Nyadi Rutih tu diau enggau sida apai indai iya di menoa sida di Nanga Engkaramoh, ari ili Gellong. Iya belaki Tunang Rebuam. Tunang Rebuam tu diau ba lobang batu, nadai rumah. Tunang Rebuam nya ke nyadi Antu Nguap. Nyau kalama ke begulai, dia deh Rutih nyau betuboh bisi, lalu beranak ka anak indu ke benama Sarai.


Leboh iya nyau dara dia iya deka turun ka temuda deka ngali bunga. Apin iya mupok dia indai iya berat-rat enda ngasoh iya ngambi bunga ke ba pun tapang, laban iya enda nemu penatai bunga nya. Tang leboh Sarai datai di temuda dia iya nemu panggal benih sida nadai agi, tak samina telesak bunga ke agi bisi dia. Ensepi diri enda bulih bunga ka di bai pulai, dia iya lalu mai bunga ke ba pun tapang, iya ti enda di asoh indai iya bai. Maioh bendar macham bunga dia baka bunga limau enggau bunga setangan. Udah iya mai bunga dia iya ninga utai tak ngenjing beguru, nadai utai ngemalat nya. Ka iya ngumbai nya ribut nadai ga iya meda kayu beguat; kumbai iya tanah berenyang ukai ga nya. Rari iya belanda-landa, dia deh bunga iya bisi berayan. Datai iya di rumah nadai ga iya ninga utai ke beguru nya agi.


Antara tiga malam udah nya dia iya bisi digayap orang. Orang ngayap nya nadai di kelala, meda pan nadai meh iya kala. Iya lalu nanya.


“Sapa nuan tu? Kukut nuan tu tak asai lungga, tunjok nuan asai laja, betis nuan tu asai belia?”


“Aku meh tu, nemuai ngagai nuan laban nuan udah ngambi bunga kami, udah megai taju aku. Aku tu datai tu deka bebini nuan,” ko orang nya.


“Sapa nama nuan tu deh?”, ko Sarai.


“Aku tu meh ke benama Gadu“, ko orang nya nyaut iya.


“Ari ni penatai nuan tu deh?”, ko Sarai.


“Jaoh, datai ari tisau langit kuning”, ko Gadu madah ngagai iya.


Gadu lalu madah ka diri deka jadi enggau Sarai enti apai indai iya satuju. Sarai lalu angkat nanya indai iya enti sida iya satuju enggau jako Gadu. Sida indai Sarai nadai maioh jako pasal seduai iya ke deka jadi amat ga seduai iya ka jadi manah enggau pangan diri. Lalu jadi melaki bini meh Sarai enggau Gadu tu tadi.


Nyau kelama ke begulai dia seduai lalu beranak, beranak ka anak lelaki nadai utai ngenyigat nya gamal, baka apai iya empu. Dia apai iya meri anak iya nama Raja Beginda. Leboh Raja Beginda nyau besai, dia iya nyau rangka, bepakai ka macham-macham utai, baka ansang keli, kelupa baung nya ke ngujong ka iya nyadi lap. Meda iya bakanya iya lalu diberi orang nama Tambap. Leboh Tambap nyau besai dia apai iya Gadu madah ka diri deka pulai ngagai menoa sida di tisi langit, laban iya samina tau diau tujoh tahun enggau sida dia. Apin iya pulai dia iya ninggal ka benda Indai Ranai sigi, sirat luai selambar, badi andai sabilah, sumpit sapuchok enggau selapok marik siti, ka Tambap. Udah nya iya pan lalu mupok pulai ngagai menoa iya di Perenching Tisi Langit Kuning baka Siring Tangkong Burong, Selesa Ujan Nyala Baka Tangga Gempong Jabong.


Nyau kelama apai iya udah pulai ari menoa sida, Tambap pan nyau besai bendar. Ari siti dia iya madah ngagai indai iya, diri ti deka nemuai ngagai apai iya. Indai iya ngasoh, tang enda tau lama, ngambi ka sabulan pia, laban nadai orang enggau iya betupi. Hari iya ke mupok, dia iya lalu beradu. Pasok ka iya simpai kima iya enggau sirat luai. Ambi iya badi andai lalu tangkin iya, udah nya baru iya ngambi sumpit. Udah iya abis bekemas, baru iya mupok ari menoa sida di Nanga Engkaramoh, ari ili rumah sida Tutong kai di Gellong. Bejalai iya sehari-hari nya. Nyau lemai hari baru iya datai ba kaki Gunong Nyemugut. Iya pan lalu bemalam dia malam nya.

Nyau pagi hari siti baru iya mupok majak ka pejalai diri niki Gunong Nyemugut nya. Kira tengah hari, dia iya bisi ninga orang ngagau.


“Oh ngetu Tambap”, ko orang nya dinga iya.


“Enda aku ngetu, laban beguai bendar”, ko iya.


“Nya pan ngetu enda lama”, ko orang.


“Sapa kita nya deh?”, ko Tambap.


“Aku tu meh ke dikumbai orang Bunsu Ruai, Dara Bajik kelandik Kaban Temuai, Dara Bunsu Mandi Tumu Besepar Rangkai”, ko orang nya madah ka nama diri ngagai iya. “Lalu ngetu”, meh ko orang nya nan ka iya.


“Enggai aku ngetu”, ko iya.


“Enti nuan enggai ngetu nuan puni ila, puni tusu madu aku baka lua burong kenyalang, puni kuyu aku baka telu manok kepayang”, ko Bunsu Ruai.


“Enda”, ko iya, “Tusu nuan enda manah baka tampok kepayang padong, kuyu enda manah balut tai manok lintong”, ko iya. Iya pan lalu nyau mupok.


Bejalai iya sahari-hari nya, iya pan datai ba tuchong bukit sigi. Ba tuchong bukit nya iya meda maioh bendar orang berumah. Tang iya niki rumah orang ke sapintu salawang-lawang, siko sa-atap senukang. Leboh iya datai ba kaki tangga dia iya lalu nyapa nanya ka penyadi rumah?


“Jadi rumah kita ini?”, ko iya ngagau.


“Jadi uchu, niki meh, tang nadai orang enggau nuan di ruai dia, lalu ka bilek kitu”, ko orang nya nyaut iya.


Datai iya di bilek iya lalu nudok kai diri. Indai tuai orang nya lalu ngelalu kai iya sereta lalu nanya kai penatai iya.


“Ari ni penatai nuan tu deh uchu?”, ko indai tuai orang nya nanya iya.


“Aku tu datai, ari menoa kami di Nanga Engkaramoh ari ili Gellong”, ko iya.


“Nama main nuan deh?”, ko orang nya ga nanya.


“Aku tu ka nemuai ngagai apai aku kai benama Gadu”, ko iya.


“Oh Gadu nya anak menyadi aku”, ko ini orang nya.


“Oh sapa nuan tu deh?”, ko iya ga nanya.


“Aku tu meh Ini Jelebok. Ti nuan anak Gadu, uchu aku meh nuan tu”, ko ini orang nya bejako enggau Tambap. Ini Jelebok pen lalu ngangau kai anak iya kai betenun di sadau kai benama Nain Kai Bekain Mali Rimpi, Besandol Andol Kai Besanggol Lepi Sakali. Endu Nain pan nurun ga ari sadau.


“Oh bisi datai nuan anak!”, ko iya bejako enggau Tambap.


“Bisi meh ibu,” ko iya.


Nyadi Tambap lalu bemalam dia malam nya. Hari nyau jauh lemai tindok mega sida. Pagi siti apin iya mupok, dia iya lalu nanya ka nama menoa nya ngagai ini iya ke benama Ini Jelebok. Ini iya madahka menoa nya dikumbai orang Bukit Tandok Labong. Kejang iya deka mupok dia ini iya meri iya ubat sangga bunoh ke lalu di-unsut ini iya ba tuboh iya ka bekal iya bejalai. Lepas nya baru iya ngejang ka menoa sida ini iya. Bejalai meh tudah Tambap sahari-hari nya, nyau tengah hari engkarabak alai iya tak nyerungkong rebah tetanam tunsang. Rebah kanan saka enteran, rebah kiba sakal ulu tulang, rebah ka moa saka tanda paya lebang. Tak lalu luput meh nya dia.


Leboh iya ke luput, dia deh Bunsu Langau tak bira ba nyawa, ba pending, ba idong iya. Dia iya pan lalu tedani laban tai langau. Leboh iya dani, iya meda orang tak ketawa ka iya. Nyadi nama Bunsu Langau nya Dara Nyerida Tau Tepat, Kumang Tukang Tau Keramat. Lalu ka di sumpit iya Bunsu Langau.


“0h anang nuan nyumpit aku”, ko indu nya bejako. “Ila kami meri nuan ubat batu pending enggau ubat batu bidik ngambi ka nuan bidik baka kami”. Lalu di-unsut orang nya batu pending enggau batu bidik ba jari iya. Benong ngunsut ka batu ubat nya tadi, dia orang nya lalu bejako.


“Tu bakanya ga Tambap, nama agi didinga panjong, agi nuan ninga jako orang, baka kami ke nemu buot”, ko orang nya.


Udah nya baru Tambap ngejang ka menoa nya lalu mupok bejalai baru. Bejalai iya sahari-hari nya, alai iya tak rembus ba rumah orang di tuchong bukit nya. Iya lalu bejalai nuju kaki tangga orang nya. Datai iya dia iya lalu nyapa.


“Jadi rumah kita tu?”, ko iya ari tanah.


“Jadi meh uchu”, ko orang nya. “Lalu niki ka rumah kitu ka”. Ngenjing besalalut ga tudah indai tuai orang nya ngelalu ka iya.


“Ari ni penatai nuan tu deh uchu, lalu ka kini ka nuan tu deh?”, ko orang nya nanya iya.


“Aku tu datai ari Nanga Engkaramoh ari ili Gellong lalu ka nemuai ngagai apai aku Gadu ke diau di Perenching Tisi Langit Kuning baka Siring Tangkong Burong, Di Selesa Ujan Nyala Baka Tangga Gempong Jabong”,ko Tambap madah ke diri ngagai indai tuai nya.


“Oh uchu kami meh nuan tu. Gadu nya anak menyadi aku. Nyadi aku tu meh ke dikumbai orang Antu Ribam”, ko indai tuai orang nya. Iya lalu ngangau ka anak iya Dayang Ketupong Dayang Lingkau, Endu Berunu Pandau Ligau, ke betenun di sadau. Lalu nurun meh ga anak iya ari sadau lalu berandau enggau Tambap dia. Tambap lalu bemalam ba ini iya dia malam nya. Nyau keleju ke udah berandau, dia ini iya madah ka nama menoa nya ngagai iya. Nyadi menoa tu dikumbai orang Bukit Alun Tenun.


Pagi siti lalu mupok meh tudah Tambap nampong pejalai iya ke deka nemuai ngagai apai iya. Tang enda mukai mukai deh iya tak betemu enggau Antu Lembak Puki, apin tentu jauh ari rumah ini iya Antu Ribam. Dia antu Lembak Puki nya tak ka manching iya kemi. Takut bendar tudah Tambap meda utai bakanya. Iya pan lalu nikal ga ngagai rumah ini iya Antu Ribam. Datai iya dia, iya madah ngagai ibu iya pasal Antu Lembak Puki ke deka manching iya. Ibu iya lalu meri iya batu pukak.


“Enti nuan bidik, ai kemi antu nya lagi tau jadi batu, tang enti nuan enda bidik tak basah ngapa meh nuan lagi laban kesing iya”, ko ibu iya madah ngagai iya.


Udah nya iya nyau mupok mai batu puki nya tadi. Tang nasit bendar ga antu nya nadai agi ngachau iya.


Bejalai kenu tudah Tambap sahari-hari nya, nyau lemai hari iya datai ba kaki bukit. Agi jauh, dia iya meda maioh bendar rumah orang, ngenjing baka daun bukau empa pemaioh, tang meh nadai betampong panjai. Dia iya lalu nuju rumah ti betampong tiga pintu. Datai iya ba kaki tangga iya lalu ngangau.


“Jadi rumah kita?”, ko iya.


“Jadi meh Igat,” ko orang nyaut iya. “Lalu, niki meh”.


Nyau lama ke berandau, dia apai tuai lalu nanya ka penatai iya.


“Ari ni penatai nuan deh Igat? Lalu ka kini ka nuan tu deh?”, ko orang nya nanya iya.


“Aku tu datai ari Nanga Engkaramoh ari ili Gellong lalu ka nemuai ngagai apai aku Gadu”, ko iya nyaut orang nya.


“Oh petunggal aku Gadu nya. Kaban meh kitai tu. Nyadi aku tu Bunsu Kamba”, ko orang nya madah ka diri ngagai iya.


Nyau ka pemanjai randau dia iya nanya ke kabuah sida dia enda betam¬pong panjai.


“Ukai utai”, ko orang nya. “Agi menya kami tu bisi ka di-kayau orang, Nya alai kami enda betampong panjai. Enti sema kami ka sebuah rumah di tunu orang, sebuah ga agi tinggal, enti sebuah di tunu, sebuah ga agi”, ko orang nya madah.


“Kati alai orang deka ngayau kita deh?”, ko iya nanya.


“Kami menya bisi ngelalai ka utai baka tajau, chapak, mangkok, tekang mas bisi mesai tuboh kijang, ba pun kayu melebu. Kati nuan ngelala kayu melebu?”, ko orang nya nanya iya.


“Enda tentu ngelala”, ko iya. “Ngelala-ngelala ka bakanya meh. Batang iya ka burak-burak lalu bandir iya ka mipis-mipis, daun iya begalong. Pia ko orang ke nusoi ngagai aku”, ko iya nyaut.


Nyadi malam nya iya bemalam dia. Malam nya orang lalu ngumbok iya enggau sida iya ngiga kayu melebu pagi siti.


Nyau pagi siti tumu sida iya mupok ngagai puak kampong kin ka ngiga kayu melebu. Maioh ga kayu melebu ditemu sida, tang meh agi mit magang. Nyau kelama baru sida iya tetemu ka iya ke nyau dua pemerap pemesai batang. Datai dia sida lalu belaboh ngair-ngair pun kayu nya ngiga utai. Dia sida tetemu ka maioh macham chapak ke manah baka chapak kerugi, chapak kemuja, pinggai beturus, pinggai tebal enggau maioh utai bukai ke manah. Tang alah ngagai hari nyau lemai, tekang mas ke mesai tuboh kijang lalu nadai temu. Sida pan lalu pulai. Lemai nya udah badu makai dia iya madah ka diri enda ulih enggau sida iya agi ngiga pagi siti laban lalu ka nerus ke pejalai iya. Mina chapak enggau pinggai ulih iya dia.


Pagi siti iya lalu mupok. Apin iya ke mupok, dia Bunsu Kamba ngasoh anak dara iya ke benama Endu Temuku Tampok Lemba, Dayang Ketupang Bunga Taya nganjong Tambap. Bejalai seduai iya ngejang ka menoa Bunsu Kamba lalu rembus ba pun kara. Dia Tambap lalu nyumpit. Burong ke ulih iya nya diberi iya ngagai anak Bunsu Kamba. Nyau kelama seduai iya ke udah nyumpit dia anak Bunsu Kamba madah ka diri naka nya nganjong iya. Seduai iya lalu besarara dia. Manah ga anak Bunsu Kamba nya enda beduan iya mai iya tesat.


Bejalai iya ari pun kara nya, alai iya tak rembus ba danau siti. Ka iya nyemerai ka seberai, takut ga ati iya, laban ai nya ka dalam-dalam mimit. Dia iya lalu besampi munyi Menani Manang Chelong, mutap munyi kedadap telok kampong.


“Ni petara kai ngemata kai aku, Ke ngadu ka aku? Aku tu ka nemuai ngagai apai aku Gadu”, ko sampi tudah Tambap.


Enda lama udah nya alai datai burong undan ke madah ka diri deka nyangkai ka iya ka seberai. Iya lalu nepan ba belakang burong undan nya. Nying entachang burong undan nya mai iya terebai ka seberai nya ti ngasoh sapiak tuboh tudah Tambap nya basah. Datai di seberai iya lalu bejemboi. Leboh ka bejemboi, dia iya ninga orang tak reding-reding. Jauh ga orang nya ari iya, tang laban iya ke bisi batu pending ke diberi Bunsu Langau ulih ga iya ninga. Dia iya ninga orang bejako.


“Nama pengawa nuan dia wai?” ko orang nya dinga iya.


“Aku tu ngelalai ka telu aku sapuloh igi tu enggai ka di empa Ini Gumba, enggau Aki Gumba, enggai nyadi enda di-lalai ka”, ko orang nya nyaut didinga iya. Udah nya mansang Tambap ngagai tunga orang ka bejako nya. Datai iya dia iya meda Bunsu Beluku ke lalu nanya iya.


“Ka kini nuan Tambap?”, ko Bunsu Beluku nanya iya.


“Aku tu ka nemuai ngagai apai aku, lalu aku tu minta anjong nuan”, ko Tambap nyaut.


“Enggai aku”, ko Bunsu Beluku nyaut.


“Enti nuan enggai aku ka madah ka telu nuan sapuloh igi ke di-lalai ka nuan tadi ngagai Aki Gumba”, ko iya nyaut.


Nyadi tudah Bunsu Beluku tu tadi, laban sayau ka telu diri diambi Aki Gumba, deka mega iya nganjong Tambap. Iya lalu dianjong Bunsu Beluku alah nyau semak rumah Aki Gumba. Dia iya madah ka diri naka nya nganjong Tambap, laban takut ka diempa Gumba. Ninga redup tungkat Gumba bala Beluku lalu terejun ka ai.


Udah Bunsu Beluku mulai ka diri. Tambap pan gadai-gadai ga bejalai nuju rumah aki iya. Niki iya peda iya dugau-dugau aki iya ba ruai. Pala baka rintong, mata baka buah terong, ngeli iya baka lengki di kaki wong, nadai utai ngemesai nya, pala iya ga lalak. Sereta meda iya aki iya lalu ngelalu ka iya.


“Lalu uchu lalu”, ko iya. Iya lalu ngangau ka bini iya.


“Untong tua lemai tu baka beliong ulih ngamboh, betuah tua lemai tu baka peredah ulih ningkoh. Bisi datai uchu tua lemai tu”, ko Antu Sepapa nya gaga ka Tambap ke bisi datai lemai nya. Lalu pansut ga bini Antu Sepapa nya ari bilik lalu merap Tambap gaga ka iya ke bisi datai lemai nya.


“Kini ka nuan tu deh uchu?”, ko bini Antu Sepapa nanya Tambap.


“Aku tu ka nemuai ngagai apai kau Gadu”, ko iya nyaut.


“Enti Gadu nya anak petunggal kami”, ko ini iya nyaut.


Nyadi Tambap tu lalu asoh Antu Sepapa diau ba seduai iya dulu, apin asoh seduai melaki bini mupok. Diau dia meh tudah Tambap. Sekumbang iya ke diau dia, dia iya meda maioh bendar salai, kasam tang meh balat bendar gamal. Nambah ka nya mega, Antu dua iko nya tak nadai makai asi. Apin bangat lama iya udah diau dia, alai Antu Sepapa nya madah ka seduai melaki bini deka tindok. Seduai tu endang ka baka, tindok sapiak bulan lalu dani sapiak bulan ga. Apin seduai iya tindok, dia seduai iya madah ka kasam enggau salai ke empa Tambap sekumbang seduai iya tindok nya. Antu nya pan lalu meri iya alu siti kena ngerak seduai iya enti bisi tuntong penusah. Udah nya baru seduai iya lalu tindok.


Kira bisi tiga malam meh antu dua iko nya tindok alai tudah Tambap di tuntong penusah. Enda mukai-mukai ga iya tindok mai kasam enda jauh ari iya ke tindok. Ensium utai ke manah bendar bau, datai tikus belanda tak lalu ngigit tungkul idong iya ti ngasoh idong iya lalu rumpong. Nyau rauh-rauh tudah Tambap laban idong iya ke nyau nyengut. Dia iya lalu ngambi alu lalu di entong iya ngagai dada antu nya ngerak seduai iya. Dani seduai iya lalu diadu-adu seduai iya tungkul idong Tambap. Nyau ke lama jadi ga tungkul idong iya, tang meh lubong idong iya agi bedau siti aja, tak agi sedandang, nya ti ngasoh iya lalu idol jako selama iya. Kira dua tiga hari udah nya alai iya madah ka diri deka lalu nerus ka pejalai iya nemuai ngagai apai iya.


Pagi siti lalu mupok iya ngejang ka menoa Antu Sepapa nya ke alai idong iya sedandang. Bejalai iya sahari-hari nya ka diri-diri. Nyadi menoa nya tak entap baka padang tang meh kayu tak bebesai magang. Nyau ka lemai hari alai iya rembus ba sungai siti ke alai iya betemu enggau indu siko ke benong mandi. Indu nya tak ngena selong semua, bulu pala iya baru beselat uban. Indu nya lalu mai iya sama mandi. Tang iya enggai laban bulu iya chelap. Leboh indu nya ke mandi dia seduai iya berandau. Iya lalu madah ka diri datai ari Nanga Engkaramoh ari ili Gellong, mansang nemuai ngagai apai iya Gadu. Tekenyit indu nya ninga iya tak anak laki iya empu. Indu nya lalu madah ka diri bini Gadu. Udah iya tembu mandi, indu nya lalu mai iya niki ka rumah. Datai di rumah din gaga bendar apai iya Gadu meda anak iya nyau besai, ke lalu bisi datai nemuai ngagai iya. Iboh bendar apai iya enggau indai tiri iya ka iya ke nemuai nya, nyau baka ke endang anak iya empu. Pemakai pan manah ga enda baka ka ba rumah Antu Sepapa tang meh jako iya tak lalu idol.


Kira empat hari iya udah diau enggau apai seduai indai tiri, iya pan lalu madah ka diri deka pulai, laban nyau irau ka indai iya ke tinggal ke diri di Nanga Engkaramoh. Tang meh apai seduai indai tiri iya agi nan ka iya ngambi dua hari agi. Lemai iya ke madah ka diri deka pulai nya, dia deh enda mukai-mukai ga tak bemunyi ngingit. Ngingit tu Manang Mengayan gila ka ngerebok mata orang enti orang tindok. Leboh ngingit ke bemunyi, dia indai tiri iya lalu ngangau madah ka sida iya agi dani.


“Agi dani kami tu, agi dani”, ko iya.


Nyadi Tambap ninga ngingit deka bendar ngerebok mata orang ti tindok takut endar ati iya. Nya ke lalu mun ke iya ti takut endar ka ngingit.


Nyau kedua hari udah nya alai iya pan madah ka diri enda tau enda mulai ka diri. Apin iya pulai dia apai iya Gadu ngasoh iya milih ni duku ti dikerindu iya, laban iya empu endang tukang kamboh. Tang meh Tambap samina kamai keris sabilah aja, ka penguju ko iya, selapok ujok bok siti enggau baju kechepak salambar. Ari indai tiri iya samina minta siti sendok. Iya enggai empu ubat jedian. Nyadi sendok nya, ko indai tiri iya enti agi tujoh malam enda lapar enti udah nilat ujong sendok nya. Udah iya bekemas enggau beberi ka utai, nya baru apai enggau indai tiri iya nganjong iya ngagai pangkalan. Nyadi iya ke pulai tu nengah ai, merau ngena perau jong sebuah, kira panjai tiga enggau buka iya sedepa.


Udah nya lalu mupok meh tudah Tambap tu berarat kili. Apin lama endar udah nya, alai iya betemu enggau burong undan.


“Oh nuan Tambap, bisi pulau batu sigi nyin, anang nuan mansa nya enggai ka kudi. Pulau Kudi Mayau nya”, ko burong undan madah ngagai iya. Tang meh iya tak baka ke enda iboh. Lalu bepeling-peling dia meh iya. Keleju ke bakanya alai perau iya tak tepangka ba batu nya. Tak lalu kudi meh hari dia. Nyau baka ke deka tungkup perau Tambap laban gelumbang. Nyau udah pama agi hari, alai iya tak rembus ba Nengeri Ribai Dayak. Ba pangkalan nya bisi bandong sebuah. Perau iya lalu di sangkai ka iya ba tumpang bandong nya, laban hari ke agi jai enda ulih disangkai iya ka tebing.


Semalam nya dia meh tudah iya ninga Laut ke empu bandong nya bejako. Nyadi bala Laut nya datai ari menoa Raja Suran, ari baroh Gunong Mesuat. Sida iya mansang ka “belujum” ka buah lebih seratus sapuloh leka ngelaban orang di nengeri Ribai Dayak. Enti orang dia ulih nyangka penyampau buah nya, bandong sida Laut nya di empu orang nya. Tang enti sangka sida salah, sida laut bempu Kayu Sagu Alu, ia nya kayu pengajih siti ti bisi tumboh ba menoa sida dia. Tak nama utai deka di pinta kitai ulih magang laban kayu nya ngada ka semua utai nya. Angkat ninga deh Tambap jako Laut ke madah ka buah lebih sida iya seratus sapuloh leka nya. Pagi siti iya lalu tumu niki ngagai jembatan ke enda jauh ari nya ke alai orang deka belujum. Iya ke mupok ka tebing nya ngena selapok ujok bok enggau baju kechepak. Iya ga tinggi iya ga selapok ringka, iya ga besai iya ga bebaju taya. Sigat bendar gamal iya.


“Lalu meh tuan”, ko bala Laut ngelalu ka iya. “Aram lalu belujum kitai tu”, ko orang bejako enggau iya.


“Nama reti belujum”, ko iya ngaga diri enda nemu.


“Belujum meh, enti nuan nemu penyampau buah lebih dalam guni tu nuan empu bandong kami, enti nuan enda nemu kami empu kayu Sagu Alu”, ko orang.


Dia iya lalu bepusin-bepusin ngena keris ke diberi apai iya. Iya endang agi ingat ka penyampau buah lebih nya.


“Saratus sepuloh leka!”, ko iya.


“Alah meh kami tu”, ko orang nya. “Nya alai bandong tu lalu di empu nuan meh”.


“Aku enggai empu bandong nya nadai di kena kita pulai”, ko iya. Iya semina ngambi barang temaga, reta baka setawak, engkarumong, dumbak ke lalu di-bantai iya ngagai perau iya. Udah nya iya lalu mupok ga ngejang ka menoa Ribai Dayak, ke alai iya bulih reta enggau mudah.


Nyau kelama iya ke udah bedayong, dia iya lalu datai ba menoa Batu Titi ke Bepampang Tujoh Nanga, Saka Ulak Jawa, Ai Beranti Tujoh Nanga. Iya lalu nyangkai ka perau iya ba jematan lalu terus bejalai ka rumah orang. Datai iya ba rumah dia alai iya betemu enggau Simpulang Gana.


“Oh lama udah tua enda betemu”, ko Simpulang Gana ngelalu kai Tambap.


“Au, lama endar meh tua udah enda betemu”, ko Tambap ga nyaut. “Nama main nuan tu tak bisi di menoa orang deh?”, ko iya nanya Simpulang Gana.


“Bakatu”, ko Simpulang Gana. “Aku tu suba bebini ngambi Endu Serentum Tanah Tumboh. Udah nya leboh kami dua udah nyundang pinang kami dua lalu nemuai ngagai rumah aka aku empu, Dayang Putong Kempat. Nyadi leboh iya mandi, dia iya tak mandi ari ili bini aku. Di rara aku enda ulih. Udah bekau nya isi iya tak lalu murok. Kami enda nemu ngubat iya agi, nya alai iya lalu di perarat ka. Iya lalu di apong Ini Manang ke lalu nempa iya baru. Iya pen lalu pulai bajik baru. Udah nya iya lalu dibeli Pati Melayu Puteri Bunsu ke empu menoa tu ngena Batu Pengajih ari Ini Manang. Nya alai aku ke bisi di temu nuan ditu”, ko Simpulang Gana becherita ngagai iya. “Nya alai sida tu”, ko Simpulang Gana nampong cherita iya, beperang ngelaban Raja Kumbang, tang lalu enda ulih alah ka, laban sida ke enda ta-irup ka ai salabu ke selalu di binti bala Kumbang. Enti nuan tak bisi runding ni enda pama!”, ko Simpulang Gana madah ngagai Tambap.


“Enti kita beguna ka penemu enggau tulong aku, deka ga aku enggau”, ko Tambap bejako enggau Simpulang Gana.


Malam nya Tambap lalu ngasoh sida ngumpul buah entawa maioh bendar, lalu di tabur sida ngagai kuta Raja Kumbang. Pagi siti bala Raja Kumbang lalu begau berebut ka buah entawa nya tadi, ngumbai buah entawa nya mas. Laban sida ke balat bendar berebut nya ti ngujong ka kuta sida lalu terumpang. Udah kuta sida iya terumpang nyamai bendar bala Tambap, bala Simpulang Gana tama ke dalam. Nya ti ngujong ka Raja Kumbang lalu alah, sereta lalu kena tangkap. Tang iya minta kasih ngagai sida Simpulang Gana anang munoh iya enggau kaban iya. Ka ganti nyawa sida iya, Raja Kumbang laban iya ke tukang, semaia deka meri Simpulang Gana perau, laban iya ke bisi Gadin penyarin dandang umai, bisi Meliba nyala nanga sungai. Bisi Mawing ngiling enda nginsap, bisi Mambu bebaju ke udu balat gerenyap nya orang kaban Raja Kumbang magang ke nemu ngereja samua macham utai.


Nyadi Tambap udah nya nyau bipar ka Pati Melayu Puteri Bunsu, laban ka udah enggau iya ngalah ka Raja Kumbang.


Angkat Tambap ari menoa Pati Melayu nya, iya lalu mudik Batang Gellong. Simpulang Gana lalu masok Nanga Sungai Limau Janting. Datai iya ba Nanga Engkaramoh, orang begau meda iya ke datai mai utai ngamaioh nya. Udah nya orang pan lalu mantai ka utai ke ulih iya nya. Gaga bendar indai iya meda penatai iya mai perengka enggau reta.


Apin lama iya ke udah pulai nemuai ari apai iya, ke alai iya bulih reta, dia iya lalu di asoh indai iya bebini. Iya bebini ngambi Chelegit, indu orang Gellong. Laban iya ke kaya taja pan jako iya idol, sida Keling, sida Sempurai enggau Pungga nadai jako. Rumah bisi ga iya, tiang teras magang. Nya iya lalu beranak ka sida Kumang Begok, Aloi, Atop, Imba. Laban nya iya lalu dikumbai orang Apai Aloi. Tambah mega pengawa iya tak jauh endar lain ari pengawa enggau penemu orang bukai ke menyana.


Ensera asal ditusoi niang Lemambang Luat Anak Jabu (1886 – 1980) ari Rumah Panjai Senunok, Ulu Paku, Saribas. Digumpul serta ditulis Professor Clifford Sather dibantu Niang Benedict Sandin.